Global Developmental Delay (GDD)

Global Developmental Delay occurs in children who are unable to perform to match the level of his/her peer groups.

Children reach milestones by how they play, learn, speak, act, and move (crawling, walking, etc.). However, there are some children who does not achieve these on time.

What Are Developmental Delays in Young Children?

Some parents do not worry at all when they have a child who doesn’t smile on time, crawl when time is right, etc. Parents must be vigilant if their child does not perform tasks that other children does in different stages of life. Developmental milestones are skills such as, taking a first step, smiling for the first time, and waving “bye bye”. If we do not train them in performing those activities when they reach their appropriate age, the child will suffer.

This is a matter of concern. If the child is not growing at a normal pace parents should look into it. Otherwise they will fall behind. Ideally development falls under the below mentioned areas,

  • Social and emotional development
  • Speech and language development
  • Fine motor skills and cognitive development
  • Gross motor development

Follow this link to track your child’s developmental milestones. If your child does not meet the criterias that are equivalent to age, it may be that your child is suffering from Global Developmental Delay.

What causes Global Developmental Delay?

There is no exact reason for this but it is different from person to person.

  1. Children with down syndrome, cerebral palsy can develop this condition
  2. Pre-matured babies who suffer from various infections at birth
  3. Fetal Alcohol Syndrome – mother drinking during pregnancy
  4. Fragile X syndrome which is an inherited cognitive impairment can also lead to this.

Myths about Global Developmental Delay

Few parents give attention to children who have delays . Many think that it will fade with time but it is a myth. Others blame it on the surrounding of the child which is also not the case. Some believe that it will all work out when the child attends school. This is also a misconception.

Treatment for Global Developmental Delay

If a delay persists in a child, the child could lag behind physical and mental activities thrown his / her way. Delay in speech can result psychologically. Delay in motor activities such as walking can disable the child’s normal functions.This forces caregivers to keep carrying the child.

GDD or Global Developmental Delay can be treated if one identifies this earlier in a child. However, it is advised to see a professional as soon as you monitor any of the above. A speech therapist will be able to assist with developing the speech and language development of a child with Global Developmental Delay while a physiotherapist can help in fine tuning the physical aspects.

Swallowing difficulty

Have you ever had difficulty in swallowing? Since we were born, we eat, drink but have you ever thought of your eating process? No right?

This is a bit of a complex process. When we see, smell the food ; our brain will send a message to the muscles in our mouth, neck, throat, and belly parts..this is the first instance of salivating. Here we begin the swallowing process.

Did you know?

  • On average a person swallows 900 times a day when he/she eats,drinks,etc.
  • Produces 1.5 liters of saliva
  • Use 55 muscles to swallow

What is a swallowing difficulty?

Do you remember the time when you choked while eating or eating fast? But if this happens often, you should pay attention to this.

This is problem of eating or drinking liquid is known as dysphagia (difficulty in swallowing).

Dysphagia can incur in any person. From a little child who is premature, suffering with cerebral palsy, cleft lip and palate,autism to adults with brain damage, stroke and surgeries related feeding and swallowing muscles and due to age.

Signs of people with dysphagia

  1. Finds it difficult to chew or break food into pieces in the mouth
  2. Drooling
  3. Difficult to push food it into the throat
  4. Cough often during eating
  5. Food stuck in the throat
  6. Difficulty in breathing while eating

Because of the above signs, a person with dysphagia first reduces the food intake. This is not a good start. This makes a harmful impact on that person’s health. Due to lack of food intake few may lose their weight as well.

This is why it is a must to focus on the treatment of dysphagia as soon as detected.

If you or your loved ones have a problem with this kind of a difficulty in swallowing, meet a speech therapist today and get treatment for dysphagia.

Apraxia of speech

Apraxia of speech ගැන අද අපි දැනුවත් වෙමු. මැයි මස 14 ලෝක Apraxia පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමේ දිනයයි.

Apraxia යනු තමන්ට අවශ්‍ය ආකාරයට තමාගේ අවයව වල චලන පාලනය කර ගැනීමට නොහැකිවීමයි. මෙහිදී සිදුවන්නේ මොළයෙන් අපගේ මුඛයට/අවයව වලට ලැබෙන චලනයට අවශ්‍යය පණිවුඩය නිවැරදිව නොලැබීමයි. මොළය හා අවයව අතර ඇති සම්බන්ධය හරි ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක නොවීමයි.

මේ Apraxia තත්ත්වය කථනයට හා එදිනෙදා දිනචර්යාවට බලපෑ හැකිය. මේ ලිපියෙන් මේ සියල්ල ගැන කතාකරමු. Apraxia තත්ත්වය දරුවන්ට හා වැඩිහිටියන්ට පවතින්න පුලුවන්.

දැන් අපි Apraxia සහිත දරුවෙක් ගැන සිතමු. මේ දරුවාට යම් වචනයක් (උදා: කාර්) කීමට අවශ්‍යවේ, නමුත් දරුවා එය කතාකරන විට පැමිණෙන වචනය ඊට හාත්පසින් වෙනස් වචනයකි( උදා: බස්, ආල්, කා, කාල්). මෙහිදී ඔබට ඇසීමට සිදුවන පුදුම කරුණ වන්නේ ඔබ නොසිතන විටකදී එම වචනයම දරුවා නිවැරදිව පැවසීමයි.මෙහිදී දෙමාපියන් කියන්නේ “අපි දරුවාට යමක් කියන්න කිව්වහම කියන්නේ නෑ , නමුත් දරුවාට හිතුනාම කතාකරනවා. මේ හේතුවෙන් දෙමාපියන් දරුවාට බැනවැදීම්, තරවටු කිරීමේ අවස්ථා speech therapists කෙනක් ලෙස අපි අත්දැක තිබෙනවා . ඇත්තටම මෙය දරුවාට නොදැනුවත්වම ඉබේම සිදුවන ක්‍රියාවකි.

වැඩිහිටියකුට තමන්ගේ එදිනෙදා කාර්යය කිරීමට Apraxia තත්ත්වය බාධා විය හැක. ඔවුන්ට යම් කාර්යයක් කිරිමේදී තියෙන පියවර අමතක වීම , එහි අනුපිළිවෙල වෙනස් වීම. චිත්‍ර ඇදීම, ත්‍රිමාණ රූප නිර්මාණය කිරීමේ අපහසුතා, නිවැරදිව ඇදුම් ඇදීම අපහසු විය හැක. මේ සියල්ලමටම හේතුව වන්නේ මොළයෙන් අපගේ අත්, පා, ඇගිලි වලට ලැබෙන චලනයට අවශ්‍යය පණිවුඩය නිවැරදිව නොලැබීමයි. මොළය හා අවයව අතර ඇති සම්බන්ධය හරි ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක නොවීමයි.

මෙය උදාහරණයක් මගින් පැහැදිලි කරන්නම්. Apraxia සහිත පුද්ගලයෙක් තේ සාදා ගැනීමට ලැහැස්තිවෙනවා ( තේ සදා ගැනීම දන්නා පුද්ගලයයෙක්). ඒ පුද්ගලයා තේ සාදා ගැනීමේදී අදාල පියවර මාරු කිරීමක් සිදුකරයි. එනම් ප්‍රථමයෙන් ලිප දල්වා, තේ කොල භාජනය දමා, වතුර රත් නොකර, සීනි දමා පානය කරයි. සමහර විට දී ලිප නිවීමද නොකරයි. මෙහිදී සිදුවන්නේ අපගේ මොළයෙන් අවයව (අත්) වලට ලැබෙන චලනයට අවශ්‍යය පණිවුඩය නිවැරදිව නොලැබීමයි. මෙය apraxia හි එක් වර්ගයකි.තවත් වර්ග ඇති නමුත් මෙහිදී ඒවා පිළිබඳව විස්තර නොකෙරේ.

Apraxia සහිත ලමයෙක් හදුනාගන්නේ කෙසේද ?

  1. කථනය ප්‍රමාදවීම ( Delayed speech)
  2. වචන/ ශබ්ද උච්චාරණයේ වෙනස්කම් (Articulation errors)
  3. වචන/ශබ්ද උච්චාරණය අනුකරණය කිරීම අපහසුතා ( Difficulty in verbal imitation)
  4. ඉගෙනගැනීමේ අපහසුතා (Academic learning problem)
  5. මුහුනේ ඉරියව්වල වෙනස් කම්.(Changes in facial expression)
  6. සියුම් කාර්යයන් කිරීමට අපහසුවීම.( Difficulty in fine motor skills)
  7. සෙමින් කතාකිරීම (Speak more slowly)

Apraxia of speech සහිත ලමයෙක්ගේ/ වැඩිහිටියන්ගේ කථන හැකියාව වර්ධනය කිරීමට කථන චිකිත්සකවරයෙකු (Speech therapist/ speech pathologist) සමග සිදුකල හැකිය. මෙහිදී ශබ්දය නිවැරදිව කතාකරන ආකාරය පුරුදු කිරීමක් සිදුකරයි.

Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)

Attention-Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) යනු වර්තමානයේ බොහෝ ලෙස ඇසෙන සුලබ Behavioral disorder එකකි. එවැනි අයෙකුට යම් කාර්යයකට,

  • අවධානය දීමේ අපහසුතාවය
  • අධික ක්‍රියාකාරීත්වය
  • ආවේගශීලිව හැසිරීම වැනි

ඉහත සදහන් මූලික ලක්ෂණ පැවතිය හැක. බොහෝදෙනා සිතන්නේ ADHD කුඩා ලමයින්ට පමණක් සීමාවු තත්ත්වයක් ලෙසයි, නමුත් එය වැඩිහිටියන්ටද පැවතිය හැක. බොහෝවිට සිදුවන්නේ එය ලමයාගේ කුඩා කාලයේදී ආරම්භවී ඔවුන් වැඩිහිටියන්වු පසුවද පැවතීමයි.

වයස අවුරුදු 9 -12 දී ADHD ඇති ලමයින් සාමාන්‍යයෙන් හදුනා ගැනීම සිදුවේ. ADHD හදුනා ගැනීම අපහසු වන්නේ ADHD සමග Autism වැනි වෙනත් තත්ත්වයන් පැවතින විටයි. බොහෝ දෙනා ADHD නමේ ඇති තේරුම වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කර ඇත. එනම් සෑම ADHD ඇති පුද්ගලයන්ටම වාඩිවී සිටීම හා අවධානය දීමේ හැකියාව අඩු බවයි. එය වැරදි නිගමනයකි. එම ලමයින්ගේ අවධානය (attention) වර්ධනය වු විට ඔවුන්ට සාමාන්‍ය ලමයින් මෙන් ඉගෙනීමට හැක.

Attention Deficit Hyperactivity Disorder සහිත පුද්ගලයන්ගේ ලක්ෂණ.

  1. ආවේගශීලිව හැසිරීම (Impulsiveness)
  2. අධි ක්‍රියාකාරීත්වය/නොසන්සුන් කම (Excessive activity or restlessness)
  3. කාලය කලමනාකරණය කල නොහැකිවීම ( Poor time management skills)
  4. සැලසුම් කිරීමේ හැකියාව අඩුකම ( Poor planning)
  5. ඉතා ඉක්මනින් යම් දෙයකට ඇති අපේක්ෂා බිදවැටීම (Low frustration tolerance)
  6. ඉතා ඉක්මනින් මනෝභාවය වෙනස් වීම (Frequent mood swings)
  7. ඉක්මනින් කේන්තියාම (Hot temper)
  8. සංවිධානාත්මක බව අඩුවීම (Poor organisation skills)
  9. ආතතිය පාලනය කිරීමට නොහැකිවීම (Trouble coping with stress).
  • එක් ස්ථානයක වාඩිවී යම් කාර්යයක් කිරීමට අපහසු වීම
  • තම වාරය ලැබෙන තුරු බලාසිටීමට නොහැකිවීම
  • නිතර පඩිපෙළ නැගීම, බැසීම
  • ජනෙල්වල එල්ලීම වැනි ලක්ශණ පෙන්නුම් කල හැක.

ඉහත ලක්ෂණවල තීව්‍රතාවය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් විය හැක. මේ හේතුවෙන් එම පුද්ගලයන්ට ඔවුන්ගේ එදිනෙදා කටයුතු වලට, අධ්‍යාපනයට, රැකියාව කිරීමට බාධා ඇතිකරයි. අන්අය සමග ඇති සම්බන්ධතා පලුදුවීම්, ආත්මවිශ්වාසය බිදවැටීම් සිදුවිය හැක.

ඉහත හේතු නිසා ADHD ඉක්මනින් හදුනා ගැනීම වැදගත්වේ. මේ සදහා සෑම විටම විශේෂ උපදෙස් පතන්න.

ADHD සමග ඇතිවිය හැකි අනෙක් රෝගී තත්වයන්…

  1. මානසික ආබාධ (Mood disorders)

ADHD නිසා නිතර නිතර තම කාර්යයන් අසාර්ථකවීම හෝ තම කාර්යයන් කරගැනීමට නොහැකි වීමෙන් ඇතිවන කලකිරීමෙන් මානසික පීඩනයක් බවට පත්විය හැක.

2. Learning disability

ADHD හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ වයසට අදාල බුද්ධියට හා අධ්‍යාපන ක්‍රියාවලියට බාධා විය හැක. Learning disability හේතුවෙන් එම පුද්ගලයන්ට කථා කිරීමේ ප්‍රමාදයන් හා තේරුම්ගැනීමේ හැකියාවන් දුර්වල විය හැක.

කථන චිකිත්සකවරයෙකුගේ (speech therapists) කාර්යය…

මාගේ අත්දැකීම් අනුව බොහෝ දෙමාපියන් තම ලමයාට ADHD ඇති දැයි සෑම විටම අසයි/සැක කරයි. මෙයට හේතුව වන්නේ ලමයා තරමක් දගකාරී වූ පමණින් ඔවුන් විසින් තම දරුවාට ADHD දැයි සැකය කිරීමයි. ඔබට සැකයක් ඇතිවිට ඒ සම්බන්ධව විශේෂයෙන් පුහුණුවු doctor කෙනෙක් මුනගැසී එය නිරාකරණය කරගන්න.

Attention-Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) සමග කථන ප්‍රමාදයන් ඇති ලමුන්ගේ ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වන්නේ ඔවුන්ට යම් දෙයක් ඉගෙනීමට ඇති මුලික අවශ්‍යතා (Pre- requisite for learning) සපුරා නොමැතිවීමයි. Speech therapists (කථන චිකිත්සකවරයෙකු) වශයෙන් ප්‍රථමයෙන් එම අවශ්‍යතා සපුරාලීය යුතුය. එවිට යහපත් ප්‍රතිඵලය ලබාගත හැකි වන අතර ADHD ලක්ෂණද අවම කරගත හැක.

ADHD Check list

Movies on Autism

This article will discuss movies on Autism. While, a movie is an amazing art which will compress a long story in to 90 minutes, it teaches us a variety of things by touching our emotions. Now more than ever, you see a great development in online movie providers such as Netflix which gives access to all kind of movies and TV series to your doorstep.

What was the last movie you watched and did you learn anything out of it?

Here are some intriguing movies, TV series on Autism to keep you glued to the television whilst learning something about the human kind. While you watch these, make sure to keep your child near you to give them an idea about children with special needs. Every individual in this world, deserves to understand one another.

It is our prime responsibility to teach about the other side of the world to any child. They should and they will grow up with different people with different backgrounds. Therefore, it is our duty to keep them well educated. Not just about books but by teaching them the reality of the world.

Also we would recommend this to our professionals and students who are studying these subjects.

Movies on Autism

Ocean Heaven (2010)

A story of a teenager with autism who has been totally depending on his father to go about his day today activities. The movie portrays how an autistic individual can be trained to do his tasks and be independent in life.

Temple Grandin (2010)

This is a story of a professor at Colorado State University and well-known speaker on autism and animal handling on different platforms such as TED Talk. She overcame the limitations imposed on her by autism such as the delay in speech until age four and the inability in dealing with people. However, she was successful in getting a PhD and becoming an expert in animal husbandry.

Forrest Gump (1994)

An engaging movie to keep you entertained while getting an insight into autism. Forrest’s character depicts autism related features , however he manages to stand as an exemplary figure to the world.

My Name is Khan (2010)

A story of an Indian with autism, who embarks on a journey to give a message to the president of the United states of America.

A Brilliant Young Mind (2015)

This movie is also known as X+Y. A socially awkward teenage math prodigy finds new confidence and new friendships when he lands a spot on the British squad at the International Mathematics Olympiad.

Touch (2012)

A widower struggling to raise his emotionally challenged son discovers that he can predict events before they happen.

Marathon (2005)

A story of an autistic boy who discovers that he has a talent for running. With the help of the mother participates in a major marathon.

The Good doctor (2017)

American medical drama television series based on the 2013 award-winning South Korean series of the same name. Shaun, a young doctor with autism and Savant syndrome, joins a renowned hospital in San Jose, California, but his colleagues do not socialize with him. He uses his skills to treat patients and prove his abilities to his co-workers.

The Accountant (2016)

If you are action movie lover you would like this movie. The movie’s main story line of an accountant with autism is somewhat ordinary and predictable, but its fabric is made up of enough good scenes & characters to make it worthwhile.

Does your child know that there are special kids around them? They are just like them, however they differ from skills and abilities than them. Here is a great strategy to let your child know that SPECIAL does exist in the real sense and that we should integrate the SPECIAL into our life in order to be a better person in life.

Down Syndrome: Speech therapy

ලෝක ඩවුන් සින්ඩ්‍රෝම් (Down Syndrome) දිනය මාර්තු 21දී පැවතුනා. එය පාදක කර ගෙන මේ ඩවුන් සින්ඩ්‍රෝම් (Down Syndrome) ලිපිය ලිවීමට තීරණය කලා.

ඔබත් ඩවුන් සින්ඩ්‍රෝම් එනම් ඩවුන්සහලක්ශණය සහිත පුද්ගලයෙකු දැක තිබේද? සමහරවිට ඔබට එය හුරු පුරුදු නොවෙන්න පුලුවන්. මෙවැනි දරුවන් බොහෝවිට සමාජයේ කොන්වන ස්වභාවයක් දක්නට ලැබෙනවා. මීට අමතරව ඔවුන්ව වෙනත් නම් වලින් හැදින්වීම, ඔවුන්ට නිග්‍රහ කිරීම සිදුවනවා. අපි ඔවුන්ව අප සමාජයේම කොටසක් ලෙස සැලකිය යුතුය. ඔවුන් පිළිබඳව ඇති ආකල්ප අප වෙනස් කල යුතුය. මේ ලිපිය මගින් එනම් ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් (Down Syndrome) හා එවැනි පුද්ගලයන්ට/දරුවන්ට කථන චිකිත්සාවේ( Speech therapy) වැදගත් කම පිළිබඳව විස්තර ගෙන එනවා.

ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් (Down Syndrome) යනු …..

මෙය ජාන විකෘතිතාවයක් හේතුවෙන් ඇතිවන රෝගී තත්ත්වයකි. මෙම රෝගී තත්ත්වය ට්‍රයිසෝම් 21 ලෙසද හදුන්වනවා. මෙහිදී 21 වන වර්ණ දේහය වෙනස් වීමකට ලක්වේ. මිනිස් සිරුරේ වර්ණදේහ 46 පවතී. ඒවා වර්ණ දේහය යුගල් 23 ලෙස පවතී. වර්ණදේහ මගින් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ලක්ශණ රැගෙනයාම සිදුකරයි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී මවගෙන් වර්ණදේහ 23 හා පියාගෙන් වර්ණදේහ 23 දරුවාට ලැබීම සිදුවේ. මෙහිදී 21 වන වර්ණදේහ අතිරේකව ලැබීම සිදුවේ මෙය Down syndrome තත්ත්වයට හේතුව වේ.

ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් බලපාන හේතු…

ඉහත කී ආකාරයට අනුව මෙය ජාන විකෘතිතාවයක් හේතුවෙන් හටගන්නා රෝගයකි. මෙහිදී මව හෝ පියාට අනිවාර්යයෙන්ම ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් තිබිය යුතු නැත.

ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් සහිත පුද්ගලයන්ගේ ලක්ශණ

මොවුන්ගේ දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන ලක්ශණ වන්නේ ඔවුන්ගේ ඇති,
1) බුද්ධි මට්ටමේ වෙනස් කම
2) වර්ධනයේ සිදුවන වෙනස් කම්
3) කථන හා භාෂාවේ සිදුවන වෙනස් කම්
4) ශරීරයයේ සිදුවන වෙනස් කම්
ඉහත ලක්ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වේ..

පහත රූපය මගින් ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් සහිත පුද්ගලයකුගේ මුහුනේ සිදුවන වෙනස්කම් පහසුවෙන් දැකිය හැක.

  • උඩ අතට ඇලවූ කුඩා ඇස්
  • කෙටි හා පලල ගෙල
  • මුඛය විවෘත වී දිව එලියට පැමිනීම.
  • පැතලි නාසයක් තිබීම
  • කුඩා කන් තිබීම
  • මාංශපේෂි වල ශක්තිය අඩුකම

මෙවැනි තත්ත්ව නිසා වෙනත් රෝගී තත්ත්වයන් වැලදීමේ වැඩි අවධානමක් පවතී.

  • හෘදරෝග
  • ශ්‍රවණය අපහසුතා
  • පෙනීමේ අපසුතා
  • ස්වසන රෝග
  • තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථ ආශිත රෝග නම් කල හැකියි.

මෙවැනි තත්ත්ව නිසා වෙනත් රෝගී තත්ත්වයන් වැලදීමේ වැඩි අවධානමක් පවතී. හෘදරෝග, ශ්‍රවණය අපහසුතා, පෙනීමේ අපසුතා, ස්වසන රෝග, තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථ ආශිත රෝග නම් කල හැකියි.

ඉහත සියලු හේතුවෙන් ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් සහිත ලමයෙක් නිතර ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳව අවදානයෙන් සිටය යුතුය. වාර්ශිකව ශ්‍රවණ පරීක්ෂා සිදුකර ගැනීම, හෘද පරීක්ෂාකර ගැනීම අනිවාර්යවේ.

මෙහිදී කථන චිකිත්සාවේ (speech therapy) වැදගත්කම නිතර මතුවේ. ඩවුන් සින්ඩ්‍රොම් සහිතපුද්ගලයන් තම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට අනිවාර්යයෙන්ම පුරුදු කලයුතුය. එසේ නොමැතිවිට අනාගතය ඔවුන් තම කාර්යය ස්වාධීනව කල හැකිද යන්න දෙමාපියන් වශයෙන් ඔබ සිතිය යුතුමය. කුඩා කලසිට කථන චිකිත්සාව ලබාදීම එම නිසා සුදුසුය.

ඔවුන් අනෙක් කුසලාතා සමග කථන හා භාෂා හැකියාව වර්ධනය කල යුතුවේ. ඩවුන්සි න්ඩ්‍රොම් සහිත ලමුන් සමාජශීලිය, නැටුමට, ගැයුමට දක්ශය. කථන චිකිත්සාව සමග භතික චිකිත්සාව(physio therapy) , වෘත්තීය චිකිත්සාව (Vocational therapy) ආරම්භ කිරීම සුදුසුය.

එවිට ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ජීවිතය තනිවම පවත්වගෙන යා හැක. මේ සදහා සියලු දෙනා ඔවුන්ට උදව් කරමු.

Stroke and its affect on speech

Stroke occurs when part of the brain losses its blood supply. Depend of the lesion that effect results can be change. A person with high blood pressure are more prone to have strokes. Also head injury also leads to stroke.

All those scenarios will damage the brain, which is the central unit of the body and is in charge of different functions

In transient Ischaemic attacks or mini stroke you will get the warning signs. Its a medical emergency take necessary medical actions

Early Warning Signs of a Stroke

Always remember F.A.S.T so you can save someone life

  1. Face drooping
  2. Arm weakness
  3. Speech difficulty
  4. Time to Call 1990/911

As a Speech Language Pathologist, I have witnessed many patients with stroke/ brain damages that has ultimately affected their speech function. These are conditions such as Aphasia, Dysarthria..etc

In all these conditions they will have some sort of speech difficulty along with poor muscle strength. Some patients will,

  • Answer totally unnecessary things when we ask something but they can understand what we asked.
  •  Few are unable to understand what we asked.
  •  Difficulty in naming,
  •  Difficulty in repeating
  •  Slurred speech
  •  Poor speech clarity
  •  Inability to speak in mother tongue but good at secondary languages….

When brain is damaged it is difficult to function as before because it damages the neural system. Depending on the location and the severity of the damage, the symptoms will also be different from person to person.

Changes after stroke

1) Physical changes
2) Cognitive changes
3) Behavioral changes

1) Physical changes can be noted very easily

Few may have paralysis in one part of the body due to stroke. Others will have poor muscle strength which leads to difficulty in performing day to day activities as before. When it affects the speech muscles, the speech will be unclear,slurred…

Few of them have hearing and visual deficits depending on the location which the brain injury occurs. Spasticity and tremors can also be seen with them.

Apart from that they will have fatigue and weakness so they won’t be able to preform as before and they get tired easily.

If brain damage leads to paralysis then their mobility will be affected, so they may need wheelchairs or some sort of support to move from one place to another.

2) Cognitive changes

Most of them will have memory issues because damage to brain will affect the memory.
They will be having issues related to taking decisions, thinking, planning and sequencing an event , all due to the lesions which are damaged in the brain.

3) Behavioral changes

All above facts will affect the person to a significant extent. He/she was independent before the brain injury and in this new situation they are totally/partially dependent on others. This makes a huge impact on the person and it belittles their self-esteem. He/she may feel they are not worthy anymore…

Due to all those changes he/she will try to avoid social gatherings. In a situation like this all the family members need to show serious care for the patient and the emotions of them.

When they feel they are all alone, they will be frustrated and might show anxiety behaviors on the family members so try to talk to them or play some board games with them. Don’t treat them as a child because that will make them more angry.

All these matters need to be sorted out in a good manner. Because the patient was a normal human and all sudden he/she has become totally dependent in this situation.

Communication plays a big role with a person who is suffering from brain injury because it is the main bridge to express his/her needs.

Start speech therapy as early as possible for speedy recovery. There are moments in our life where there is only a small time window, so use it effectively...

වැඩි ආදරය හා කථන ප්‍රමාදය (Delayed speech)

Delayed speech (කතාකිරීම ප්‍රමාදය) වීමට දරුවන්ට ලැබෙන වැඩි ආදරය බලපායි. කථන චිකිත්සාවට (Speech therapy) පැමිණෙන බොහෝ දරුවන්ට මෙම ප්රශ්න ඇත. දෙමාපියන් වශයෙන් ඔබ තමන්ගේ දරුවාට, මුනුබුරා/මිනිබිරියට ඉතාමත් ආදරය බව අපි දනිමු. එහෙත් ඔවුන්ගේ කතාකිරීමට සැලැස්වීමට ඔබගේ දායකත්වය අවශ්‍යයි.

දරුවාගේ දෙමාපියන් රැකියාවකට යාම නිසා බොහෝවිට වැඩිහිටියන්ට දරුවා බලාගැනීමට සිදුවේ.බොහෝ වේලාවට ඔබ ආච්චි/සීයා වශයෙන් මුනුබුරා/මිනිබිරිය සමග දහවල් කාලයේදී වැඩි වේලාවක් ගතකරයි. මෙය දෙමාපියන්ට මහත් ශක්තියකි. මෙයින් දරුවාගේ පවුලේ බැදීම වර්ධනයවේ. දෙමාපියන්ට අමතරව වෙනත් අය සමග ගනුදෙනු කිරීමට හුරු වේ.

ඔබ බොහොවිට කරන්නේ ලමයා ආස කාටුන්/සින්දු පෙන්වීමයි. ඔබේ මුලික අරමුණ වන්නේ ලමයා අඩන්නේ නැතිව තබාගැනීමයි.
මෙය හොඳ ආරම්භයක් නොවේ. ලමයා මෙම ක්‍රමයට හුරුවේ. පසුව ලමයා සැම දෙයටම ඇඩීමට පුරුදු වේ. කතාකිරීමෙ අවශ්යතා ප්‍රකාශ කිරීම අඩුවේ.

පසුව දරුවාගේ දෙමාපියන් යමක් පැවසුවද ලමයා ඇඩීම සිදුකරයි. දෙමාපියන් යමක් නොදුන් විට ලමයා ආච්ච්/සීයා ගෙන් එය ලබාගනී. මෙය ඒ තත්වය දක්වා වර්ධනය වේ. මෙයින් ලමයාගේ කථනය ප්‍රමාදයවේ (Delayed speech).

අපි ලමයාගේ කථන පරීක්ෂණයට (speech therapy assessment) ලමයාගේ ආච්චි /සීයාද පැමිණීම අගය කරන්නේ මේ හේතුව
නිසායි. එවිට අපට පහසුවෙන් මේ පිළිබඳව ඔවුන්ව දැනුවත් කල හැක. දෙමාපියන් හා වැඩිහිටියන් මෙම තත්ත්වය තේරුම්ගෙන ලමයා තම අවශ්යතාව ප්රකාශ කරන තෙක් එය ලබා නොදිය යුතුය. මෙවැනි එකගතාවය දෙමාපියන් හා ආච්චි /සීයා ඇතිකර

කථන ප්‍රමාදය (Delayed speech) වලකාලීමට ආච්චි/සීයාට කල හැකි ක්‍රියාකාරකම්.

1) මුනුබුරා/මිනිබිරියට පැරණි කතා කියාදී .ඒවයෙන් සරල ප්රශ්න ඇසීම.
2) නැවත කතාව කියන ලෙස දරුවාට කීම.
3) සෙල්ලම් ගෙදර ඔවුන් සමග සිටීම. මෙහිදී ලමයා තනිව සෙල්ලම්බඩු සමග කතාකිරීම සිදුකරයි. හැකි සෑම විටම එයට අදාල ප්රශ්න අසන්න.
4) පැරණි Photos මුනුබුරා/මිනිබිරියට පෙන්වා ඒ ගැන විස්තර කරන්න.
5) සරල ක්‍රිඩා කියාදීම.
6) දරුවන් නිවසේ කටයුතු වලට සම්බන්ධ කරගැනීම. උදාහරණ ලෙස ගෙවතු වගාවට, නිවස පිරිසුදු කිරීම, ආහාර පිලියෙළ

දෙමාපියන් ඔබේ දරුවා වෙනුවෙන් කාලය වෙන්කර ගන්න. මෙම කාලය නැවත ලැබෙන්නේ නැත. ඒ කාලය හැකි සෑම විටම දරුවා සමග කතා කිරීමට, සෙල්ලම් කිරීමට සිදුකරන්න. එවිට දරුවාගේ කථන වර්ධනය වීමක්ද සිදුවේ. නිවසේදී කල හැකි සරල speech therapy activities කිහිපයක් අපි ඔබට ලබා දී ඇත. ඒවා කියවා එම ක්රියාකාරකම් නිවසේදී සිදුකරන්න...

Speech development at home

Have you noticed a change in speech development at home with the current trends of many people moving into apartments? Try reading this post 10 years from now, and you will still agree with me.

Mark my words, this piece of advise will help you and your family in years to come. As adults we remember what we did in our childhood on weekends, after school or during school vacations. We used to visit our cousins, stay over at their place, play a game of cricket with other children or ride a bike to show it off to our friends, collect different cards with friends, etc …

Now think about you or child. How many of you allow him/her to play with your neighboring kids?

At our households, it was necessary to play an active role as a family member. The family meant a lot to us. So our parents always gave us a chance to help each other. We learnt many new skills,told many stories at the family dinner table,etc. There was room for speech development at home.

If you take a look at the Colombo skyline you will realise that it is changing drastically.

Nowadays, many parents in Colombo move in to these apartments with their kids. They do not know the pros and cons of how it will affect their child. Have you ever wondered where they are going to play? Rooftop garden? Do you really allow them to play or do you think it’s too risky?

Pros & Cons on your child’s communication

I have met parents who live in apartments and in single storied houses. As a Speech Language Pathologist is not my duty to take decisions about your life. I don’t mind where you live, but I do care about your child’s Speech and Language development.

Most of the parents realize the truth of it only when we speak to them.They realize the truth of it and say, ” We used to play with other kids and we had a really great time back then.But our kids don’t have that opportunity”.

About speech development

This happens mostly because parents are really worried about the society. We cannot blame them because on a daily basis you hear shocking news. This ripple effect is taking place in many other countries too. Studies on this area suggests that there is a huge risk in parents isolating their children with phones,etc.

That doesn’t mean that we should forget the childhood activities we used to do. We still need to give our children a play time.It should be a time for interaction with peer groups just like what we had when we were kids.

Sometimes you find kids going to the same school/play school but they won’t interact when they are in the apartment. Do you remember how you went to your friends home (who lived 2,3 lanes apart from yours), and asked for permission from their parents to go to the ground to play?

It was very enjoyable for us back then. But does your children know how great it is to unite and play?

Do you realise that your children are not used to going out. To be frank, we don’t find many play grounds like those days. That’s because we are all caught up in a rat race where children are trained to play inside the house. They are not allowed to mingle with the society until they reach a certain age group.

You need to focus more on your kids. Let them have good social interaction and communicate with other kids. Speech development at home is necessary. It will eventually help them to work on their Speech and Language skills.

You can read more details about play from our post. We also recommend you to share this post with any parents who would find this article helpful.

Autism(ඔටිසම්) : Speech Therapy

Autism (ඔටිසම්) වර්තමානයේ සුලබව ඇසෙන තත්ත්වයකි. බොහෝ දෙමාපියන් ඔටිසම් සහ Speech Therapy පිළිබඳව වැඩි අවදානයක් ලබාදේ. මේවන විට බොහොමයක් දරුවන් මෙම තත්වයෙන් පෙලේ. බොහෝ දෙමාපියන්, දරුවාගේ මේ තත්ත්වය පිළිබඳව කලකිරීම නිසා මෙම තත්වය මගහරවා ගැනීමට හෝ අඩු කිරීමට උත්සාහ ගන්නේ නැත.ඇත්තටම “ඔටිසම්” යනු කුමක්ද? ඔටිසම් වල ලක්ශණ මොනවාද යන්න සමහර දෙමාපියන්ගේ දැනුවත්බව තරමක් අඩුය.

අප්‍රේල් මස 2 වන දින , ලෝක ඔටිසම් දැනුවත් කිරීමේ දිනය (World Autism Awareness Day 2020) ලෙස United Nations
විසින් නම් කරන ලදි.

ඔටිසම් තත්වය ඇතිවීමට හේතු බොහෝ ප්‍රමාණයක් තිබිය හැකිය. නමුත් එය නිශ්චිතවම කුමක්ද යන්න කිව නොහැකිය. වර්තමානයේ නව ප්‍රබේදයක ඔටිසම් තත්ත්වයක් හදුනාගෙන ඇත. එනම් Virtual autism, මෙයට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ අධිකව TV, Phone, Tabs නැරඹීමයි.

ඔටිසම් සහිත ලමයකුගේ ලක්ශණ ලමයාගේන් ලමයාට වෙනස් විය හැකි සහ රෝගයේ තිවුරතාවය(Severity) වෙනස්විය හැක.

Autism(ඔටිසම්) ප්‍රධාන ලක්ශණ වන්නේ

  • අදහස් හුවමාරු කිරීම හැකියාව අඩුවීම
  • වෙනත් ලමයින් සමග එකතු නොවීම.(Poor social skills)
  • ඇස් දෙස බලා කථා කිරීම අඩුවීම (Poor eye contact)
  • ඇගිලිවලින්(දබර ඇගිල්ල) පෙන්වීමේ හැකියාව නැතිවීම (No pointing behavior)
  • එකමදේ නැවත නැවත කීම/කිරීම
  • සංගීතයට දැඩි කැමැත්තක් දැකිවීම
  • කැරකෙන දේ වලට වැඩි ආකර්ශන වීම සහ ඒ දෙස වැඩි වේලාවක් බලාසිටීම

මෙම ලක්ශන ලමයාගේන් ලමයාට වෙනස්විය හැක. එම නිසා පුර්ව නිගමනයකට නොපැමිණ, මෙය මගහරවා ගැනීමට කටයුතු කරන්න.

දෙමාපියනි ඔබගේ සහය ඔබගේ දරුවාට අනිවාර්යයෙන්ම අවශ්‍යවේ. ඔබගේ දරුවාට අනාගතයේ තනිව ජීවත්වීමට අවශ්‍ය ලෙස ඔවුන්ව දැන්සිටම සුදානම් කරන්න.මෙවැනි ලමුන්ගේ හැසිරීම් රටාව වෙනස් කිරීම (Behavior modification) මගින් සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබාගත හැක. මීට අමතරව වෙනත් බොහෝ Therapy ක්‍රම වර්තමානයේ පවතී. Speech pathologists/therapists මුනගැසී දෙමාපියන්ට අවශ්‍ය දැනුම හා ලමයාට autism speech therapy ලබාදීම හා එම ක්‍රියාකාරකම් නිවසේදී නැවත කිරීම අත්‍යවශ්‍යය වේ.

ඔබට වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට පහත Video නරඹන්න.

ඔබ ඔබගේ දරුවාට Autism ඇති දැයි සැක කරනවා නම් කරුණාකර පහත Link එකේ ඇති ප්‍රශ්න නිවැරදිව කියවා පිළිතුරු ලබා දෙන්න. අපගේ කථන චිකිත්සකවරයෙකු ඔබව සම්බන්ධ කරගනී. මෙම අවස්ථාවෙන් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගන්න.

මෙම ලිපිය වැදගත්වේ යැයි සිතන්නේ නම් මෙය තවත් අයෙකු සමග බෙදා ගන්න ….